Medisch

Hoe trombose te diagnosticeren? Oorzaken en preventie van trombose

Woman with pain in her knee sitting on the street.

Het hart klopt ongeveer honderdduizend keer per dag en pompt elke dag ongeveer tienduizend liter bloed door het lichaam. Dit stroomt normaal door onze slagaders en aders en voorziet het lichaam van bloed. Nou, zo zou het moeten zijn. Maar van tijd tot tijd kunnen deze normale lichaamsfuncties worden verstoord, er vormt zich bijvoorbeeld een bloedstolsel en verstopt het bloedvat. Dit kan leiden tot de steeds populairder wordende ziektetrombose.

Wat is Trombose?

Trombose wordt door medische professionals gedefinieerd als vaatziekte of stoornis van de bloedsomloop waarbij zich een bloedstolsel of trombus vormt in het bloedvat. Dit bloedstolsel verstopt dus de ader of slagader en verhindert een normale bloedstroom in het lichaam, wat op zijn beurt kan leiden tot soms ernstige weefselbeschadiging. Het kan ook ontstaan op basis van veranderingen in de vaatwanden, doorbloeding en bloedsamenstelling. Trombose ontwikkelt zich meestal in het gebied van kleine aderen in de kuitspieren en verspreidt zich van daaruit naar grotere aderen. Afhankelijk van de locatie en de grootte van het bloedstolsel of de trombus kunnen verschillende symptomen optreden. Trombose veroorzaakt in de beginfase slechts geringe ongemakken en blijft daardoor vaak onopgemerkt. De getroffenen denken eerst aan vermoeidheid en uitputting voordat ze naar de dokter gaan.

De eerste symptomen van trombose zijn een licht trekkend en tintelend gevoel, meestal in de benen, en een lichte drang om ze te bewegen. Ook zijn plotselinge pijn in de kuiten, gezwollen benen en druk in de kuiten heel typerend. Trombose is ook gevaarlijk omdat het kan leiden tot andere aandoeningen, zoals longembolie.


Maar hoe ontstaat trombose?


Een trombus wordt meestal gevormd door bloedstolling, wat een beschermend mechanisme zou moeten zijn. Het lichaam beschermt bijvoorbeeld het stollingssysteem tegen doodbloeden na een uitwendig letsel. Om dit te doen, stolt hij het bloed en sluit hij op deze manier de wond. Het bloed in de niet-beschadigde vaten moet echter normaal blijven stromen. In dit geval vormt het stolsel een verstorende obstructie van de bloedstroom. Het risico op longembolie neemt toe wanneer het natuurlijke stollingsvermogen van het bloed ook toeneemt.

In het lichaam is er een zogenaamde balans tussen enerzijds de mechanismen in het bloed die het bloed vloeibaar houden en anderzijds de mechanismen die leiden tot bloedstolling. Zodra dit evenwicht op enigerlei wijze wordt verstoord, kan een ziekte als trombose het gevolg zijn. Er zijn verschillende factoren die het ontstaan van trombose kunnen bevorderen, zoals flebitis, beschadiging van de vaatwanden of een verandering in de samenstelling van het bloed, wat kan leiden tot een verhoogde stollingsbereidheid. Al deze factoren verhogen het risico.

Over het algemeen kunnen drie verschillende oorzaken voor het ontstaan van trombose worden onderscheiden:

De normale doorbloeding wordt verstoord door andere factoren. Als bijvoorbeeld de bloedvatwanden beschadigd zijn door afzettingen of als ze andere beschadigingen vertonen doordat ze van buitenaf vernauwd zijn, kan een normale doorbloeding en daarmee ook de eerste tekenen verhinderd worden.

Het bloed kan na operaties, verlammingen of langdurige immobiliteit (bijvoorbeeld na een langer ziekenhuisverblijf) "dikker" worden en daardoor langzamer door de aderen stromen.

Net zoals het bloed langzamer kan stromen, kan het ook sneller stromen door genetisch bepaalde stollingsstoornissen, auto-immuun- of kankerziekten en bevordert zo de factoren voor het ontwikkelen van trombose.

Niet minder opmerkelijk zijn factoren zoals: bepaalde voedingsmiddelen, medicijnen of gifstoffen die de bloedstolling kunnen beïnvloeden, uitdroging, zwangerschap, anticonceptiepillen, verwijde aderen en spataderen, schade zoals verwondingen en blauwe plekken, ledematen bekneld door externe druk, roken, alcohol , degeneratieve veranderingen die leeftijdsgebonden kunnen zijn of langdurig zitten met beperkte mobiliteit (bijvoorbeeld bij het reizen met het openbaar vervoer of met de eigen auto). Zelfs bij bepaalde procedures, zoals het inbrengen van een kunstknie- of heupgewricht, zou vasculaire occlusie in meer dan 50% van de gevallen optreden zonder geschikte preventie van trombose. Een andere factor is ook ernstige obesitas, evenals leeftijd, uitdroging en verschillende hart- en vaatziekten.

Naast deze factoren zijn er ook tal van erfelijke factoren in het spel. De meest voorkomende aangeboren trombofilie is de zogenaamde APC-resistentie of "Factor V Leiden". Deze aandoening komt voor bij ongeveer 5% van de bevolking, vooral bij vrouwen die een hormonaal anticonceptiemiddel gebruiken, zoals de pil. Andere aangeboren oorzaken zijn: proteïne S-deficiëntie, proteïne C-deficiëntie, antifosfolipide-antilichaamsyndroom, protrombinemutatie en antitrombinedeficiëntie.


Hoe kun je trombose voorkomen?


Het is vooral belangrijk om een ziekte als trombose serieus te nemen, omdat deze onbehandeld gevaarlijk kan worden. Naast basispreventie zijn er uitgebreide nuttige maatregelen om het onmiddellijk optreden van deze ziekte zoveel mogelijk te voorkomen. Als u goed op uw voeding let, niet rookt en alcohol drinkt en daarnaast voldoende beweegt, hoeft u zich minder zorgen te maken als het om trombose gaat.

Het is onder andere erg belangrijk om regelmatig te bewegen. Zelfs dagelijkse wandelingen kunnen de bloedsomloop bevorderen en het lichaam goed doen. Onze benen zijn voornamelijk afhankelijk van ondersteuning door beweging, spierontspanning en contractie. Lang zitten of staan is helemaal niet goed voor je en deze factoren beïnvloeden de risicofactoren. Afwisselend douchen kan ook een goede manier zijn om trombose te voorkomen. Het is nog steeds belangrijk om andere risicofactoren zoals obesitas, roken en alcohol te vermijden en andere maatregelen zoals vochtinname te bevorderen. Experts raden aan om minstens twee liter vocht per dag te drinken. Suikerhoudende dranken zoals limonade of alcohol moeten echter worden vermeden. Water, thee en verdunde vruchtensappen worden aanbevolen. Koffie zonder suiker en melk kan natuurlijk ook.

Tromboseprofylaxe of trombo-embolieprofylaxe is een term die alle therapeutische maatregelen en processen omvat om de ontwikkeling van trombose te voorkomen. Afhankelijk van de locatie en de grootte van de trombus of bloedstolsel, maken artsen onderscheid tussen arteriële en veneuze trombose. De maatregelen ter voorkoming van trombose zijn echter primair gericht op diep-veneuze trombose, aangezien deze vorm het vaakst kan voorkomen. Preventie is bedoeld om de drie oorzaken die de triade van Virchow worden genoemd, tegen te gaan. Ten eerste moet het de veneuze terugstroom van het bloed versterken en tegelijkertijd schade aan de aderwanden voorkomen en de stollingsgevoeligheid van het bloed verminderen.

In de geneeskunde wordt vaak onderscheid gemaakt tussen fysieke en medicinale tromboseprofylaxe. Lichamelijke tromboseprofylaxe heeft tot doel de doorbloeding te optimaliseren en heeft een mechanisch effect op de benen. Deze maatregelen omvatten verpleegkundige maatregelen zoals het bevorderen van beweging, het ondersteunen van de houding van de betrokkene en het samendrukken van de aderen. Dit kan worden bevorderd door medische trombosekousen of compressiekousen en intermitterende pneumatische compressietherapie. In tegenstelling tot fysische tromboseprofylaxe is de procedure voor medicamenteuze tromboseprofylaxe anders. Geneesmiddelen zoals heparines, verschillende anticoagulantia en fondaparinux worden hier gebruikt.

Preventie vindt vooral plaats tijdens een ziekenhuisverblijf in de zogenaamde “peri-operatieve periode”. Deze periode verwijst naar de tijd voor en na een operatie. Er zijn patiënten die onderhevig zijn aan verhoogde risicofactoren en daardoor een bijzonder risico lopen op trombose. Dit zijn onder andere: spalken, verlammingen, chronische veneuze insufficiëntie, rigide associaties, vasculaire veranderingen zoals spataderen, pijnstillende houding of hartfalen. Op basis van de bestaande risicofactoren maken artsen nog onderscheid tussen primaire en secundaire tromboseprofylaxe. De eerste treedt op wanneer er geen veneuze ziekte is, terwijl de tweede wordt gebruikt voor milde veneuze ziekte en subjectieve symptomen.

Trombose-injecties en antitrombosekousen of compressiekousen worden ook aanbevolen als belangrijke maatregelen. Dagelijkse trombose-injecties met heparine kunnen de vorming van een trombus of bloedstolsel voorkomen en worden daarom vaak gebruikt na een verwonding of operatie of zelfs tijdens andere ziektegerelateerde immobilisatie. Vaak worden door de getroffenen echter zogenaamde antitrombosekousen, ook wel compressiekousen genoemd, gebruikt. Dit zijn bijzonder elastische kousen van huidvriendelijke en zeer dunne stof. Ze kunnen tot aan de knie reiken of zelfs voorbij de knie en tot aan de dij. De truc van de compressiekousen is dat ze een lichte druk uitoefenen op de aderen en zo de doorbloeding versnellen. Deze kousen worden met name aanbevolen als de betrokkene de neiging heeft om spataderen te ontwikkelen.

Daily Socks - Black - F

Trombose zelftest: hoe herken ik de eerste tekenen?


Af en toe kunnen we een zelftest doen voordat we naar de dokter gaan. Hoewel het soms moeilijk is om de symptomen van elkaar te onderscheiden, omdat ze in eerste instantie gepaard kunnen gaan met veel andere aandoeningen, kunt u zich een beetje voorbereiden.


Typische vroege tekenen van trombose zijn:


1. Warme zwellingen op de benen


Een eerste teken van een verstoorde doorbloeding zijn gezwollen benen. Als gevolg van verwijde aderen of aders die zijn geblokkeerd door bloedstolsels, verschijnen de eerste lichte symptomen, die zich manifesteren als pijn in de benen.


2. Gevoel van zware benen


Al vóór de eerste zwellingen in de benen voelen de getroffenen gewoonlijk spanningspijnen, vergelijkbaar met spierpijn, en een gevoel van zwaarte, dat verbetert wanneer het aangedane been wordt opgetild, in het beengebied.


3. Bedrust kan gevaarlijk zijn


Als een patiënt op het punt staat een operatie te ondergaan, neemt ook het risico op trombose toe. Langdurige immobilisatie van de benen, die werken als een pomp voor de vaten tijdens het lopen of bewegen, vormt een extreme belasting van het veneuze systeem en bevordert ook de vorming van een bloedstolsel of trombus. Om deze reden gebruiken artsen meestal na de chirurgische ingreep bloedverdunnende medicijnen, trombose-injecties of compressiekousen.

 

4. Zichtbare blauwe aders


In de gevorderde stadia worden de bloedvaten op de benen blauw en kunnen de onderbenen vaak warm en gezwollen aanvoelen. Een liggende houding verhoogt ook het risico op trombose.


5. Trombose tijdens het reizen


Gebrek aan lichaamsbeweging op langeafstandsvluchten en langere reizen met de auto of het openbaar vervoer bevorderen de vorming van bloedstolsels in de bloedvaten. De vaak krappe zitpositie helpt hier ook niet, omdat de benen zo ingepakt kunnen raken dat ze een vlotte doorbloeding belemmeren. In dergelijke situaties, vooral bij mensen die vatbaarder zijn voor spataderen, wordt het gebruik van compressiekousen of zelfs heparine-injecties aanbevolen.

Bij een vermoeden van trombose is het natuurlijk raadzaam om direct een specialist te raadplegen die het vermoeden op verschillende manieren kan bevestigen. Maar er zijn een paar vragen die de mogelijk getroffen persoon zichzelf kan stellen voordat ze naar een dokter gaan. Enkele van deze punten zijn bijvoorbeeld of de benen onlangs verlamd of onbeweeglijk zijn geweest, of de persoon meer dan drie dagen voor of na een operatie heeft gelegen, of het hele been gezwollen is en de zwelling zichtbaar is langs de diepe aderen, als er een zwelling is van meer dan drie centimeter in het onderbeen in vergelijking met het niet-aangedane been, kan de getroffen persoon aan kanker lijden of erfelijke ziekten zijn bewezen. Ook kun je je afvragen of er ergens collaterale aderen zijn ontstaan of dat er sprake is van oedeem of zwelling in het aangedane been. Een ander punt is de vraag of betrokkene eerder trombose heeft gehad of dat er gevallen bekend zijn in de familiekring.

Als de meeste van deze vragen positief worden beantwoord, moet de betrokkene onmiddellijk naar een specialist gaan die verschillende methoden kan gebruiken om trombose te diagnosticeren. In dit geval wordt vaak een bloedonderzoek besteld, waarbij de zogenaamde D-dimeren worden bepaald. Deze stoffen worden aangemaakt en manifesteren zich in het bloed als zich ergens in de bloedvaten een bloedstolsel heeft gevormd. De D-dimeren worden nog steeds biomarkers genoemd en hun concentratie in het bloed geeft de eerste indicatie van trombose.

Naast het nemen van een bloedmonster zijn ook echografie-onderzoeken zoals compressie-echografie en vasculaire beeldvorming of flepografie typisch. Als het vermoeden van trombose achteraf wordt bevestigd, is het belangrijk dat de therapie onmiddellijk wordt gestart. De arts zal dienovereenkomstig beslissen welke therapie het beste is voor de betrokkene. Geneesmiddelen die de bloedstolling remmen en het bloed vloeibaarder maken, worden meestal direct voorgeschreven en de aangedane extremiteit wordt voorzien van een compressieverband zodat de uitwendige druk op de aderen toeneemt. In dit geval is het belangrijk om de juiste dosering van medicijnen zoals heparine in te schatten, omdat altijd moet worden gecontroleerd in hoeverre het lichaam de antistollingsmiddelen verdraagt. Daarna volgen verdere maatregelen om de trombus op te lossen of zelfs operatief te verwijderen.

Aanbevolen voor jou

Front view of a medical thigh high stocking in black.

Medical Thigh High Stocking Unisex

Unisex compressiekous
2 kleuren
€34,95
Black knee high compression sock with grey details seen from the front.

Merino Everyday Socks Men

Heren compressiesokken
3 kleuren
€44,95
Front view of a black knee high compression sock with fuchsia details.

Merino Everyday Socks Women

Dames compressiesokken
2 kleuren
€44,95
Bekijk alles
article.metafields.custom.author.value.name

Niek van Spronsen

Niek is sinds 2022 onderdeel van het team van STOX Energy Socks en schrijft sindsdien informatieve en inspirerende artikelen over compressiekousen, sporten, gezondheid en voeding. Met een passie voor een actieve en gezonde levensstijl deelt Niek waardevolle tips en adviezen om atleten en gezondheidsbewuste lezers te helpen hun prestaties en welzijn te verbeteren.

Alle producten
Ontdek nu